Otvaranje prodajne izložbe „Zvona Metohije“ u ponedeljak 14.decembra 2009.godine u 19 časova u Umetničkom paviljonu „Cvijeta Zuzorić“.

Na izložbi će biti predstavljene slike, skulpture, grafike, i crteži članova ULUSa i kolekcija pripremljena u organizaciji Istorijskog muzeja Srbije za sličnu aukcijsku izložbu koja je trebalo da se održi u Rusiji, ali do čije realizacije nažalost nije došlo.

Prodajna izložba Zvona Metohije sedmi put okuplja likovne umetnike Srbije u želji da svoje odabrane radove izlože prodaji kako bi se sakupljena sredstva upotrebila za obnovu srpskih pravoslavnih manastira i hramova porušenih i oštećenih tokom boravka međunarodne vojne i političke misije na području Kosova i Metohije od 1999. godine do danas.

Tokom prethodnih šest godina sredstva prikupljena tokom aukcijske prodaje slika Zvona Metohije upotrebljena su za obnovu manastira sv. Arhanđela kod Prizrena, manastira Zočište kod Orahovca u blizini Prizrena, kao i manastira Devič u Drenici na Kosovu. Prošlogodišnja, šesta izložba bila je namenjena prikupljanju sredstava za održavanje i preventivnu zaštitu bogatog kulturnog nasleđa u selu Velika Hoča kod Orahovca, u neposrednoj blizini manastira Zočište. Kako je prikupljena samo neznatna svota, ove godine sredstva su ponovo namenjena Velikoj Hoči, naselju važnom ne samo zato što je staro više od 800 godina jer takvih sela na Kosovu i Metohiji ima mnogo, nego naselju koje je u najvećoj meri sačuvalo izgled tradicionalnog srpskog i balkanskog naprednog sela koje je još u srednjem veku imalo svoj trg.

U Velikoj Hoči nije bilo rušenja i paljenja crkava jer je ovo selo, možda jedinstveno na području cele Metohije, tradicionalno lišeno multietničnosti. Sačuvano je impozantno graditeljsko nasleđe - čak trinaest crkava i crkvišta od kojih najstarije potiču iz 14. veka, tradicionalne zgrade i postrojenja za proizvodnju vina iz čuvenih hočanskih vinograda, reprezentative stambene zgrade iz 19. veka, vodenica. Pokretno umetničko i kulturno blago svedoči o visokim kulturnim i estetskim vrednostima usvojenim pre mnogo vekova. Sačuvane su freske iz 14. veka, ikone čuvenog ikonopisca i zografa Longina iz 16. veka, duborezni i slikarski radovi 17. i 18. veka, ne mala grupa suvenira iz Svete Zemlje koje su imućni i pismeni stanovnici ovog sela donosili sa hadžijskih putovanja, retki primeri ruske i ukrajinske štampe 19. veka, raskošna narodna nošnja i vez, manje i više skupoceni crkveni sasudi, oruđa i prvi industrijski evropski instrumenti upotrebljavani u proizvodnji vina.

Desetogodišnja izolacija ove srpske enklave nije pogodovala stanju u kojem se nalazi njeno bogato spomeničko nasleđe. Vlaga napada crkvu sv. Nikole iz 14. veka i kulu Lazara Kujundžića, junaka Balkanskih ratova, većina objekata tradicionalne arhitekture je urušena. Ipak, u okviru Dečanske vinice organizovene su dve male izložbene celine - prostorija sa etno postavkom i druga u kapeli sv. Trifuna u kojoj se nalaze ikone i sveštene sasudi kako iz crkava u Velikoj Hoči, tako i iz obližnjih hramova koji su pretrpeli potpuno ili delimično razaranje kao što je Zočište, Mušutište ili Ljubižda. Ovi predmeti verovatno ne bi bili ni sačuvani da nije velike ljubavi i velike energije sveštenika u Velikoj Hoči, oca Milenka, velikog radnika na zaštiti srpskog umetničkog blaga. Za ove dragocene postavke jedna od najvažnijih stvari bila bi nabavka uređaja za kontrolu vlage i vitrina u kojima bi predmeti bili zaštićena a vidljivi.

Poslednji je trenutak da se sad već nesumnjivo dramatično umanjenom spomeničkom nasleđu na Kosovu i Metohiji pokloni pažnja. Mada je umetničko nasleđe Velike Hoče značajno prema merilima lepote, još je vrednija činjenica da je tragovi minulog sveta u Velikoj Hoči sačuvani u celini. Sada je izgleda došlo doba, tako često tokom srpske istorije da velika pojedinačna pregnuća dolaze iz snažne potrebe narodnog bića da se održi i sačuva svoje vrednosti i onda, možda naročito onda, kada izabrane vođe naroda i institucije države, usled složenih i nepovoljnih okolnosti ne nalaze načina i snage da izvrše svoj zadatak.

Branka Ivanić

Narodni muzej Beograd

Aukcijske izložbe „Zvona Metohije“, u organizaciji ULUS-a, održavaju se redovno od 2006. godine i prikupljena sredstva učestvovala su u obnovi nekoliko manastira na području Kosova i Metohije (Sv. Vrači u Zočištu, Sv. Arhangeli kod Prizrena, manastir Devič u Drenici).

Ove godine, uz pomoć prijatelja iz Slovenije i Italije, domaćina kolonije Gorazda Senčara i slikara Zorana Tokovića, organizovana je slikarska kolonija „Zvona Metohije“ u Piranu u Sloveniji. 14 eminentnih umetnika ULUS-a, tokom nedelju dana svog boravka u Sloveniji (23.8.2009 - 30.8.2009.), izradiće dela koja će u narednom periodu biti prodata na posebnim aukcijskim izložbama u Piranu, Ljubljani i Trstu. Osim prikupljanja materijalne pomoći, ova akcija doprineće i informisanju domaće, ali i slovenačke i italijanske javnosti o problemima srpske zajednice na Kosovu i Metohiji i naporima da se zaštiti srpska kulturna baština.

Učesnici kolonije su akademski slikari Stanka Todorović, Vesna Marković, Nada Denić, Milan Jakšić, Pal Dečov, Slobodan Kaštavarac, Zoran Krulj, Mirjana Krstevska, Milijana Jovanović, Larisa Ackov, Predrag Ćirić, Vojislava Tanurdžić, Jasna Nikolić i Aleksandra Ristanović, pevač Svetlana Stević , lekar i pisac Zorica Kuburović.

Utorak, 11.11.2008. u 19h
Otvaranje aukcijske izložbe “Zvona Metohije”. Izložbu otvara istoričar umetnosti Nikola Kusovac.
Nastupaju: Svetlana Stević, pevač, i guslar Slavko Kontić.

Sreda, 12.11.2008. u 19h
Razgovor o Velikoj Hoči.
Učesnici: prof. Jovana Baljošević, popadija Radojka Dragićević, prof. Gavrilo Kujundzić, dečji hor iz Velike Hoče.
Velikohočanske svetinje i zbirke sa hadžiluka - kustos Narodnog muzeja Branka Ivanić.

Četvrtak, 13.11.2008. u 19h
Život u manastirima na Kosovu i Metohiji.
Učesnici: monasi sa Kosova, istoričar i konzervator Rade Petrović, urednik biltena „Svetosavsko zvonce“ Radmila Mišev.
Zapaljeni spomenici na Kosovu i Metohiji - istoričar i konzervator Radomir Petrović.

Subota, 15.11.2008. u 19h
Koncert Tanga.
Nastupaju: Kvintet Piazzolleky, umetnici iz Slovenije.

Ponedeljak, 17.11.2008. u 19h
Predstavljanje Tanjugovog biltena „Izbor iz kosovske i albanske štampe“, učestvuje urednik biltena Gordana Doroslovac.
Predavanje: „Kosovo, užasni bilans i mračne perspektive“, učestvuje geopolitikolog iz Instituta za političke studije, Zoran Petrović Piroćanac.

Utorak, 18.11. u 17h.
Aukciju vodi istoričar umetnosti Nikola Kusovac.